Sao cứ lao vào thép!

|
Viết bởi Administrator

Thị trường Việt Nam vẫn có thể hấp thụ được thép do nhu cầu đang tăng. Song, thép trong nước cạnh tranh được hay không lại là bài toán cần cân nhắc trước khi quyết định mở rộng ngành này.

Theo số liệu từ Bộ Công Thương, 8 tháng đầu năm 2016, nhập khẩu thép ước đạt 12,6 triệu tấn với kim ngạch 5,26 tỉ USD, tăng 27,3% về lượng và 2,1% về kim ngạch so với cùng kỳ. Đại diện bộ này cũng cho rằng hiện Việt Nam nhập thép quá lớn, riêng năm 2016 dự kiến nhập đến 22 triệu tấn thép quy đổi, đã tác động rất lớn đến cán cân thương mại, giảm sức cạnh tranh của ngành công nghiệp chế tạo, công nghiệp hỗ trợ.

Vẫn thiếu 15 triệu tấn thép?

Ông Trương Thanh Hoài - Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nhẹ, Bộ Công Thương - cho biết dự báo 4 năm nữa, nhu cầu thép cả nước sẽ đạt mức 27 triệu tấn. Như vậy, ngay cả khi giai đoạn I của Formosa đi vào hoạt động, cả nước vẫn thiếu 15 triệu tấn thép và mức thiếu hụt có thể tăng lên 22 triệu tấn vào năm 2025. “Doanh nghiệp nhập khẩu lượng thép lớn, mỗi năm 6-7 tỉ USD. Nếu thừa thép thì làm sao lại nhập nhiều như thế? Do đó, nếu không sớm bổ sung dự án mới thì 4 năm nữa, ngành thép ngày càng phụ thuộc vào nhập khẩu, nhập siêu ngày càng trầm trọng” - ông Hoài nói.

Cũng theo vị vụ trưởng này, việc bổ sung vào quy hoạch dự án khu liên hợp cán thép Hoa Sen Cà Ná - Ninh Thuận với tổng vốn đầu tư 10,6 tỉ USD là không vội vàng. Quy hoạch của dự án dựa trên tiềm năng của khu vực Cà Ná và năng lực sơ bộ của chủ đầu tư.

Theo giới chuyên gia, thị trường thép Việt Nam đúng là vẫn còn dung lượng để hấp thụ. Số liệu của Hiệp hội Thép thế giới cho thấy Việt Nam năm 2014 có nhu cầu tiêu dùng lên đến 16,8 triệu tấn và phải nhập thuần 11 triệu tấn thép thô. Nhu cầu thép ở Việt Nam lớn hơn nhiều so với năng lực sản xuất 5,8 triệu tấn/năm, thậm chí nhu cầu này đã tăng mạnh từ sau năm 2011.

Đối mặt với giá thép tụt dốc

Tuy nhiên, nhu cầu thị trường chỉ là một phần, vấn đề rất quan trọng hiện nay là giá. Liệu thép sản xuất trong nước có cạnh tranh được với lượng thép dư thừa và chính sách giảm giá của Trung Quốc bởi so với cùng kỳ năm trước, giá thép nhập khẩu từ Trung Quốc giảm ít nhất 17,22%.

Chuyên gia kinh tế Vũ Quang Việt cho biết Trung Quốc hiện là một công xưởng khổng lồ trong sản xuất thép với sản lượng năm 2015 là 804 triệu tấn thép thô, chiếm hơn 50% thị trường thế giới.

Trong nửa đầu năm 2016, số liệu do Bộ Công Thương công bố cũng cho thấy Trung Quốc sản xuất 339,5 triệu tấn thép, chỉ giảm 1,1% so với cùng kỳ năm trước và giảm ít hơn so với dự đoán. Trung Quốc cũng là quốc gia có sản lượng sản xuất thép tăng kỷ lục theo cấp số nhân khi chỉ từ năm 2000-2014, sản lượng thép trên thế giới tăng 96% thì của Trung Quốc tăng đến 640%.

Trong khi đó, giới chuyên gia chỉ ra cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới từ nửa cuối năm 2008 đã tạo ra khủng hoảng thừa thép và làm giảm giá mặt hàng này chưa từng thấy. Do vậy, dù Trung Quốc cố gắng duy trì mức tăng trưởng ngành cao nhưng vẫn không được như trước.

Đối mặt với thực trạng tiêu dùng thép năm 2014 tăng trưởng âm 3,3% và năm 2015-2016 sẽ ở mức âm 0,5%/năm, Trung Quốc đứng trước áp lực tìm mọi cách xuất khẩu khối lượng thép dư thừa ngày càng nhiều. Trong đó, phá giá mặt hàng này là một trong những cách được Trung Quốc lựa chọn. Đó cũng chính là nguyên nhân dẫn đến việc Mỹ ấn định thuế nhập khẩu 266% lên một số loại thép của Trung Quốc.

Chuyên gia kinh tế Bùi Trinh đặt nghi vấn trong bối cạnh thép thế giới dư thừa, sao không nhập khẩu để phục vụ sản xuất trong nước? “Nếu giờ sản xuất thêm thép thì xét về hiệu quả sẽ không lan tỏa trong nền kinh tế. Hơn nữa, sản xuất thép trong nước hiện đã có 4 doanh nghiệp, thêm Formosa là 5. Tiếp tục mở rộng sản xuất để các doanh nghiệp hưởng bảo hộ thì người tiêu dùng sẽ không được hưởng lợi” - ông Trinh nhận định.

Theo các chuyên gia, xung quanh dự án thép Cà Ná, vấn đề quan trọng nhất hiện nay là liệu có cần xem xét lại khả năng đánh giá dự án của Bộ Công Thương trong việc phê duyệt dự án này vào quy hoạch. Ngoài ra, chấp nhận dự án chính là chấp nhận việc thu hồi đất, ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống nhân dân.

Theo Phương Nhung (Người lao động)